Hoe tijdige begeleiding het verschil maakt bij de overdracht van familiebedrijven

Een vader die zijn bedrijf niet kan loslaten. Twee zonen die wachten op hun kans. En een gesprek dat nooit gevoerd werd – tot het te laat was … In veel familiebedrijven wordt de overdracht van generatie op generatie te lang vooruitgeschoven. Family First ondersteunt kmo’s bij dit vaak delicate proces en ziet hoe de echte kost zelden een financiële zaak is. Oprichter Kurt Vannieuwenhuysen legt uit waarom tijdig handelen het verschil maakt tussen continuïteit en breuk.

Een goed draaiend familiebedrijf met twee zonen die betrokken waren, dat was ooit de uitgangssituatie. Vandaag staat er één aan het hoofd en heeft de andere zoon het bedrijf verlaten. “Dit zien we regelmatig”, zegt Kurt Vannieuwenhuysen, oprichter van Family First, een gespecialiseerde partner die familiebedrijven ondersteunt bij overdrachtsprocessen. “In dit concrete geval werd er jarenlang niet gesproken over de toekomst van het bedrijf. Wie zou overnemen? Welke rol zou elke zoon hebben? Het waren vragen die aan tafel nooit gesteld werden.”

Intensief mentorschap

Toen Family First werd ingeschakeld, was de breuk al een feit. “We konden de klok niet terugdraaien. De kinderen staan vaak al jaren te trappelen: ze willen, ze kunnen en ze zijn er klaar voor. Maar niemand laat hen binnen. En dus vertrekken ze naar een andere plek, waar ze wél mogen bouwen”, zegt Vannieuwenhuysen eerlijk. “Maar we konden in dit geval wél een structuur bouwen voor wat er nog was. De zoon die gebleven was, had nooit de juiste begeleiding gekregen om een echte leider te worden. Dat is het werk dat we samen doen. We begeleiden hem in zijn groei: van operationele sturing over financieel inzicht tot het opbouwen van een sterk team.”

Dit proces, waarbij de volgende generatie actief wordt klaargestoomd voor een nieuwe rol, wordt business mentorship genoemd. “We kijken verder dan de overdracht zelf. Wie is deze persoon? Wat zijn zijn sterktes, wat zijn de blinde vlekken? Hoe geeft hij of zij leiding? Kan de organisatie meegroeien met die persoon?”, aldus Kurt Vannieuwenhuysen. “Daarbij hoort ook een grondige doorlichting van de bedrijfsstructuren. Want in veel familiale kmo’s zitten processen, kennis en beslissingsmacht sterk gecentraliseerd. Dat maakt het bedrijf kwetsbaar op het moment van overdracht.”

Dat de begeleiding van buitenaf komt, is cruciaal. “Niet omdat de familie het zelf niet kan, maar omdat een onafhankelijke blik ziet wat van binnenuit onzichtbaar blijft. Een externe mentor stelt de vragen die binnen de familie te beladen zijn”, klinkt het.

De echte prijs van wachten

Indien er nog geen familiaal charter is, stuurt Family First steeds aan op het opstellen ervan. “Dit document bepaalt de afspraken tussen alle betrokkenen en dwingt zo tot gesprek. Het maakt verwachtingen expliciet en voorkomt dat onduidelijkheid uitmondt in conflict”, legt Vannieuwenhuysen uit. “Dit had ook bij de twee broers een groot verschil kunnen maken en kunnen vermijden dat de familie uit elkaar viel. Helaas zien we in 8 op 10 gevallen die tot bij ons komen dat er te laat wordt gehandeld.”

Via zijn begeleiding wil Family First, dat kmo’s van 5 tot 100 medewerkers adviseert, vooral zulke pijnlijke ervaringen voorkomen. “De prijs van dit uitstelgedrag is namelijk zelden puur financieel. Het menselijk verlies is minstens even zwaar: een vader die zijn levenswerk ziet uiteenvallen, kinderen die niet meer spreken. En vaak komt het bedrijf hierdoor ook in economisch slechte papieren en valt het uiteindelijk volledig in externe handen”, besluit Kurt Vannieuwenhuysen, die benadrukt dat dit niet vertrekt vanuit onwil: “De overlater wil, maar kan niet loslaten. Uit liefde, uit angst. En uit een vraag die hij zichzelf niet durft te stellen: als ik dit loslaat, wie ben ik dan nog? Daarom stellen we in feite altijd dezelfde vraag: als je voelt dat je er klaar voor bent, waarop wacht je dan nog? Overdracht is geen document. Het is een proces.”