Hét toonaangevende zakenplatform voor Vlaanderen
Sinds 2020 beschermen specifieke regels ondernemingen tegen onrechtmatige bedingen. De wetgever wil daarmee misbruik van machtsverhoudingen tegengaan en het evenwicht tussen de rechten en plichten van ondernemingen bewaken. Maar wanneer gaat een contractuele voorwaarde juridisch uit de bocht?
Een contractvoorwaarde is verboden en nietig wanneer ze – alleen of samen met andere bedingen – een kennelijk onevenwicht creëert tussen de rechten en plichten van de contractpartijen.
Bij de beoordeling daarvan kijkt een rechter onder meer naar de duidelijkheid van het beding, de aard van de geleverde producten of diensten, de contractuele context, de geldende handelsgebruiken en de overige bepalingen van de overeenkomst.
Duidelijkheid is daarbij essentieel. Contractvoorwaarden moeten begrijpelijk geformuleerd zijn. Onduidelijke of dubbelzinnige bedingen kunnen immers bij betwisting in het nadeel worden geïnterpreteerd van de partij die ze heeft opgesteld.
De wet werkt daarnaast met een ‘grijze’ en een ‘zwarte’ lijst. Van bedingen op de grijze lijst wordt vermoed dat ze onrechtmatig zijn. Dat vermoeden is wel weerlegbaar. Een onderneming kan dus aantonen dat het beding in de concrete omstandigheden toch geldig is.
Voor de zwarte lijst bestaat die uitweg niet. Deze bedingen zijn altijd onrechtmatig en nietig. De clausule kan dan niet worden toegepast. De rest van de overeenkomst blijft doorgaans overeind, tenzij het geschrapte beding zo essentieel is dat uitvoering onmogelijk wordt.
Een onderneming die zichzelf zonder geldige reden het recht geeft om eenzijdig leveringstermijnen, prijzen of andere voorwaarden te wijzigen, begeeft zich op glad ijs. Hetzelfde geldt voor overeenkomsten van bepaalde duur die stilzwijgend worden verlengd zonder redelijke opzegtermijn.
Ook het volledig uitsluiten van de eigen aansprakelijkheid bij zware fout of opzet wordt niet aanvaard. Hetzelfde geldt voor schadebedingen met een excessieve forfaitaire vergoeding.
Een andere valkuil is de zogenaamde ‘fictieve kennisname’. Een contract mag niet zomaar bepalen dat de andere partij de algemene voorwaarden kent of aanvaardt, wanneer die vóór het sluiten van de overeenkomst niet daadwerkelijk de mogelijkheid kreeg om daarvan kennis te nemen. Algemene en contractvoorwaarden moeten daarom op een toegankelijke manier beschikbaar worden gesteld.
Ook in de bouwsector is voorzichtigheid geboden. Zo werd een clausule waarbij een onderaannemer pas betaald werd nadat de hoofdaannemer zelf betaling van de bouwheer had ontvangen, door een rechtbank nietig verklaard. Volgens de rechtbank werd met deze clausule het economisch risico zonder tegenprestatie doorgeschoven naar de onderaannemer.
Het loont dan ook de moeite om contracten en algemene voorwaarden regelmatig tegen het licht te houden. Zijn alle clausules duidelijk? Is er een redelijk evenwicht tussen beide partijen? En beantwoorden ook oudere of nog lopende overeenkomsten aan de huidige regelgeving?
Wordt een contractvoorwaarde als onrechtmatig beschouwd, dan kan ze bij een betwisting niet worden afgedwongen. Dat kan onaangename juridische én zakelijke gevolgen hebben. Zo kan de rechtbank een beding volledig uitsluiten, zelfs al zou u denken dat het beding minstens gedeeltelijk standhoudt.
Evenwichtige contractvoorwaarden zijn meer dan juridisch huiswerk. Ze bieden beide partijen de nodige zekerheid. Wie twijfelt of bestaande contracten en voorwaarden nog in lijn zijn met de regelgeving, doet er goed aan ze tijdig juridisch te laten screenen. De specialisten van Lexis Advocaten kunnen daarbij helpen en de voorwaarden waar nodig bijsturen of herschrijven.
Stasegemsestraat 131 bus A 8500 Kortrijk
056 51 98 35 incasso@lexis.be
Neem dan rechtstreeks contact op met Lexis Advocaten.
Contact opnemen
Lexis Advocaten is de juridische partner die ondernemers begeleidt bij alle aspecten van het ondernemerschap, van strategisch advies tot procedures — snel, transparant en persoonlijk betrokken. → Incasso & invordering onbetaalde facturen→ Contracten & algemene voorwaarden – Opmaak en nazicht van overeenkomsten die uw belangen echt vastleggen.→ Vennootschap & Bestuur – Van oprichting tot herstructurering […]
Bekijk Bedrijfsprofiel
