Leiderschap faalt niet door mensen, wel door leiders

“Je probleem is niet je team, maar de gesprekken die je tolereert”

In veel organisaties wordt vaagheid verward met cultuur. Afspraken zijn ‘ongeveer’, deadlines zijn ‘richtinggevend’ en feedback wordt uitgesteld om de sfeer niet te verstoren. Volgens Johan van der Put, managing partner bij Straight-Line Leadership, is dat geen cultuur, maar tolerantie voor slordigheid: “Organisaties krijgen exact de resultaten die hun gesprekken voortbrengen.” Straight-Line Leadership begeleidt zeer gedreven ondernemers, directeuren en leiders die het uiterste uit hun organisatie en team willen halen.

Wanneer resultaten tegenvallen, wijzen leiders bijna automatisch naar de mensen in hun team. Ze nemen geen verantwoordelijkheid, zijn niet scherp genoeg of missen eigenaarschap, luidt dan vaak het oordeel. “Dat klinkt allemaal logisch, maar is meestal onjuist. Resultaten storten bijna nooit in omdat mensen lui zijn. Ze storten in omdat het systeem waarin de mensen werken, precies dát gedrag beloont, dat zorgt voor weinig of zelfs geen resultaat”, verduidelijkt Johan van der Put, managing partner bij Straight-Line Leadership, een organisatie die impactgerichte trajecten en intensieve begeleiding biedt voor gedreven ondernemers.Die leveren direct zichtbaar resultaat op in communicatie, besluitvorming, teamperformance en bedrijfsresultaten.

Niet de mens, maar de communicatie faalt

“Wat echt faalt is niet de mens, het is de manier waarop er wordt gecommuniceerd. Elke organisatie krijgt exact de resultaten die door gesprekken voortgebracht worden. Niet de intenties, niet de waarden op de muur, maar de gesprekken”, gaat hij verder. Met andere woorden: in veel bedrijven zijn gesprekken vaag. Afspraak betekent ‘ongeveer’, commitment betekent ‘we zien wel’ en feedback wordt uitgesteld ‘om de sfeer goed te houden’. “Dat wordt cultuur genoemd. In werkelijkheid is het tolerantie voor slordigheid.”

“We hebben in zulke gevallen te maken met een systeem dat niet werkt. Leiders ontwerpen namelijk, bewust of onbewust, het systeem waarin mensen functioneren. Het bestaat uit drie dingen: wat wordt gezegd, wat wordt afgesproken en wat er gebeurt als afspraken niet worden nagekomen”, klinkt het bij van der Put. “Waar deze drie niet op één lijn liggen, ontstaat ruis. En ruis kost geld, energie en momentum. Veel leiders denken dat ze duidelijk zijn. Maar duidelijkheid zit niet in wat je bedoelt, het zit in wat de ander kan navertellen. Als mensen verschillende interpretaties hebben van dezelfde afspraak, was er geen afspraak.”

Prestatieprobleem of belofteprobleem?

Daar komt een tweede laag bij: beloftes. De meeste prestatieproblemen zijn geen prestatieproblemen, het zijn belofteproblemen: een toezegging in een vergadering, een deadline ‘waar we naar streven’, een verantwoordelijkheid die nergens expliciet vastgelegd is. Zodra beloften vaag blijven, verdampt eigenaarschap. Niet omdat mensen geen eigenaarschap willen nemen, maar omdat het systeem het niet vraagt. “Sterke organisaties daarentegen maken onderscheid tussen intenties (‘we willen’), plannen (‘we gaan’) en beloftes (‘ik committeer me’). En belangrijker nog, ze behandelen die beloften als iets wat consequenties heeft. Niet door harder te controleren, wel door consequenter te communiceren”, aldus van der Put.

Dat vraagt iets ongemakkelijks van leiders: stoppen met redden, stoppen met alles oplossen, stoppen met het gladstrijken van gesprekken achteraf. Want elke keer dat een afspraak zonder gevolg passeert, leert de organisatie iets. Namelijk: woorden doen er hier niet echt toe. “Cultuur ontstaat niet door wat je zegt dat belangrijk is”, vat van der Put samen. “Cultuur ontstaat door wat je laat gebeuren. Leiders die duurzame resultaten willen, kijken niet langer naar wie er faalt, maar naar wat hun systeem mogelijk maakt. Ze ontwerpen gesprekken die helder zijn, ze maken krachtige beloften en ze bewaken de lijn tussen woord en daad. Niet zacht, niet hard, maar precies”, besluit hij.

Voor ondernemers en zakelijk leiders die dieper willen begrijpen hoe taal, afspraken en structuur direct doorwerken in resultaten, is er de Straight-Line podcast.