Hét toonaangevende zakenplatform voor Vlaanderen
China is niet langer de fabriek van de wereld, maar verandert de spelregels van de industrie. Producten gaan sneller naar de markt, innovaties volgen elkaar in hoog tempo op en bedrijven passen zich voortdurend aan. Vlaamse ondernemers die er al jaren actief zijn, wijzen op de belangrijke verschillen met Europa. “Het westen staat voor de keuze: zich aanpassen aan het nieuwe spel of buitenspel komen te staan.”
Geopolitieke spanningen en zorgen over de competitiviteit van de Europese maakindustrie zetten de vraag hoe we moeten omgaan met de Chinese aanwezigheid op onze markten steeds hoger op de agenda. Het algemene gevoel is dat Europa zich heeft laten voorbijsteken door de Chinezen, waardoor de spelregels veranderd zijn. “China bepaalt steeds meer de regels. We zullen ons moeten aanpassen, ofwel dreigen we buitenspel komen te staan bij de regels die het zuiden wil volgen”, vat Pascal Coppens dit gevoel samen in zijn nieuwste boek China’s Next Miracle.
Misschien wel de belangrijkste factor in dit nieuwe spel is snelheid. Dat bevestigt ook David Holvoet, een Vlaamse ondernemer die al sinds 1997 in Shanghai woont en werkt. “China Speed is hier een vaak gebruikte term, ook binnen ons bedrijf. De snelheid waarmee producten op de markt komen, is ronduit indrukwekkend.” Piet Gruwez is CEO van Plastiflex, een marktleider in de productie van kunststofslangen, die al meer dan 25 jaar geregeld in China komt. Volgens hem is de snelheid te verklaren door de manier waarop de businessmodellen zijn vormgegeven door het regime in Peking: “De algemene langetermijnstrategie is voor iedereen heel duidelijk, en dus staan alle neuzen in dezelfde richting. Dat is in Europa heel anders, waar beslissingen vaak via lange consensusprocessen tot stand komen.”
“In zo’n context zit innovatie eigenlijk overal”, vult Holvoet, die meerdere bedrijven leidt in de houtsector, aan. “Want het is eigenlijk het enige wat je kan doen als je voorop wil blijven. Het wordt een manier om jezelf als bedrijf te beschermen. Dat heeft ook te maken met het feit dat in China eigenlijk niets geheim is. Wie vandaag iets uitvindt, ziet het morgen overal. Zeker in een sector als de onze, die werkt met relatief eenvoudige producten, is dat de realiteit.”
De snelheid van ontwikkeling is voor een deel ook het gevolg van een totaal andere kijk op creativiteit, eigenheid en intellectuele eigendom. Pascal Coppens spreekt in dit verband over “slim copycat-gedrag”. Zodra ergens een interessante ontwikkeling opduikt, vormt dit voor Chinese ondernemers een nieuw startpunt om verder te zoeken naar verbeteringen. Die logica wordt ook toegepast op buitenlandse producten en vormt de verklaring waarom bijvoorbeeld Chinese automerken de elektrische wagenmarkt domineren.
Piet Gruwez koppelt dat aan de manier waarop Chinezen naar hun positie als individu kijken. “Veel meer dan wij groeien ze op met het idee dat ze onderdeel zijn van een groter geheel. De focus ligt veel minder op eigenheid, creativiteit of out of the box-denken, wat wij net zeer hoog in het vaandel dragen.” Voor Holvoet verklaart dit ook de Chinese houding ten opzichte van regulering: “Door de politieke structuur van het land hebben ze geleerd dat het geen zin heeft om je ertegen te verzetten. In plaats daarvan bekijken ze hoe ze de nieuwe context kunnen gebruiken in hun voordeel.”
Zowel Coppens als Holvoet benadrukken het belang van de mentaliteit van Chinese werknemers. “Ze zijn heel erg bij hun werk betrokken. Hoewel de arbeidsomstandigheden de voorbije decennia uiteraard sterk zijn gewijzigd – werkdagen van zestien uur zijn verleden tijd – is de inzet op de werkvloer nog steeds bijzonder groot”, aldus David Holvoet. “Het is een misvatting om te denken dat sociale bescherming in China niet bestaat. Het land heeft immers nog steeds een communistische staatsstructuur.”
Hun innovatielogica vertrekt steeds van de bestaande markt en niet vanuit de visie van de makers. “Chinezen verkiezen om enkel producten te ontwikkelen waar de markt naar vraagt en steken daardoor in de eerste fase minder tijd en geld in productontwikkeling. Pas veel later proberen ze dan om marktleider te worden. Het Chinese innovatiemodel evolueert dus van kwantiteit naar kwaliteit, in plaats van het westerse model dat vertrekt van kwaliteit en dan op termijn kwantitatief opschaalt”, verduidelijkt Pascal Coppens.
Minstens even belangrijk is dat de huidige AI-revolutie zich uitstekend leent voor dit model. China’s nationale langetermijnstrategie voor de komende jaren streeft ernaar om meer dan ooit dé digitale dienstverlener van de wereld te worden. Het nieuwe technologische tijdperk wordt gezien als een kansenmachine, terwijl het in Europa eveneens beschouwd wordt als een bedreiging.
Dit betekent volgens de ondernemers dat Europa zijn industriebeleid strategischer moet benaderen. “China heeft de volledige supply chain in eigen beheer en beschikt over een grote interne markt. De Europese eengemaakte markt is op papier een sterk idee, maar in de praktijk bestaat ze niet. Ze vereist harmonisatie, standaardisatie en échte interne marktwerking. Zolang die niet worden gerealiseerd, blijft Europa strategisch versnipperd en structureel in het nadeel”, aldus David Holvoet, die hierin wordt bijgetreden door Piet Gruwez: “De waardevolle goederen stromen vandaag van China naar ons, en niet omgekeerd. Europa moet veel aandachtiger kijken naar wat er in China gebeurt en wat we van hun model kunnen leren.”
