Hét toonaangevende zakenplatform voor Vlaanderen
De AI-revolutie raakt ons allemaal. Terwijl de automatiseringstsunami een karrevracht aan nieuwe mogelijkheden met zich meebrengt, klinken ook kritische stemmen steeds luider. Hun bedenkingen gaan niet meer enkel over het verlies aan jobs, maar benadrukken dat we als mens de controle over deze technologie dreigen te verliezen. Paus Leo XIV wijdde zelfs zijn eerste encycliek aan de potentiële gevaren van AI.
De afgelopen jaren hertekende AI onze manier van leven en werken. In zowat iedere sector worden nu AI-toepassingen ingebouwd in bedrijfsprocessen, wat de manier van werken beïnvloedt. Een duidelijk gevolg is het dalende aantal vacatures voor starters. Want: de efficiëntiewinsten die gepaard gaan met het gebruik van AI doen in veel gevallen de vraag naar nieuwe krachten dalen. Dat blijkt bijvoorbeeld uit een recente studie van Stanford University met de sprekende titel “Canaries in the Coalmine”, die zich baseert op data van Amerikaanse payrollproviders.
Dat vooral jonge werknemers de impact van AI voelen, heeft te maken met het soort kennis en vaardigheden die zij leveren. Ze moeten het immers vooral hebben van hun formelere expertise die ze op de schoolbanken hebben opgedaan. Wie al langer werkt, beschikt daarnaast over een set van ervaringen en context-specifieke kennis die veel moeilijker te automatiseren is. Dat leren we onder meer uit de aanwervingscijfers bij de zogenaamde big four uit de consultancysector, die traditioneel heel wat starters aanwerven. Waar de sector in 2021 nog gewag maakte van een recordaantal nieuwe werknemers, snoeide de big four de voorbije jaren grondig in zijn aanbod voor beginners op de arbeidsmarkt.
Uiteraard staat deze diepgaande technologische disruptie gelijk aan immense kansen voor ondernemers. De ongeziene technologische doorbraken creëren voor innovatieve startups een context om met slechts een handvol mensen volledige sectoren te herdenken. Dit zorgt ervoor dat heel wat ondernemersevents en -communities vandaag lijken te baden in een hoerastemming en de toekomstplannen vaak ambitieuzer dan ooit klinken.
Deze tweespalt tekent zich bovendien ook af rond de ontwikkeling van de technologie zelf. Terwijl er ongezien grote budgetten worden uitgegeven aan de verdere ontwikkeling van AI-modellen, groeit het aantal stemmen dat ijvert om hier, minstens tijdelijk, mee te stoppen. De centrale vrees is dat we als mens de controle over deze technologie volledig dreigen te verliezen. “In de race om AI denkt niemand meer na hoe de finishlijn eruitziet”, vatte de Nederlandse technologie-experte Marietje Schaake het onlangs treffend samen.
Nate Soares en Eleizer Yudkowsky, twee Amerikaanse AI-onderzoekers van Machine Intelligence Research Institute in Silicon Valley, publiceerden een boek met de niet mis te verstane titel “Als iemand dit bouwt, gaat iedereen dood”. Daarin stellen ze onomwonden dat, indien we het huidige ontwikkeltraject blijven volgen, de komst van zogenaamde artificiële superintelligentie (ASI) – het volgende stadium van deze technologie – fataal zal worden voor de mens. “Net zoals de mensheid de natuur herschikte voor industrie, zal een superintelligentie volgens ons dan onze leefwereld transformeren uit nood aan hulpbronnen om haar doelen te verwezenlijken”, aldus Soares, die eerder bij Google werkte.
In ons land is technologiefilosoof Lode Lauwaert (KU Leuven), auteur van het boek “AI, Wat niemand ons vertelt: ook ChatGPT niet” een pleitbezorger van een moratorium op de ontwikkeling van ASI: “Omdat de risico’s vandaag simpelweg te groot zijn, moeten we die stap durven te zetten. Ondanks de enorme voordelen die eraan verbonden zijn”, stelt hij. Een moratorium afdoen als een naïef idee, is volgens Lauwaert bovendien onterecht. “Als concept is een moratorium niets nieuws. Denk bijvoorbeeld aan hoe we omgaan met nucleaire wapens. Als gevolg van het collectief besef van de potentieel zeer negatieve gevolgen die verbonden zijn aan het gebruik ervan, is er een moratorium gekomen op de ontwikkeling. Dit toont aan dat awareness creëren over de mogelijke gevolgen, wel degelijk een grote rol kan spelen”, legt hij uit.
Filosoof Maarten Boudry is het daar niet mee eens. Volgens hem zit er een denkfout in de redenering van de groep die pleit voor een stop op de doorontwikkeling van AI. Zij passen namelijk de Darwinistische principes van natuurlijke selectie toe op de ontwikkeling van technologie en gaan er daarom van uit dat agressief en egoïstisch gedrag uiteindelijk de bovenhand zal nemen. “Omdat de enige doelgerichte wezens die we tot voor kort kenden, producten zijn van natuurlijke selectie, is het verleidelijk om aan te nemen dat digitale wezens een gelijkaardige doelarchitectuur zullen delen. Maar die vlieger gaat niet op”, stelt Boudry.
“In realiteit worden dit soort ontwikkelingsprocessen net gedreven door criteria die worden ingebouwd door de mens. Daarom zullen ze steeds conditioneel en tijdgebonden blijven”, vervolgt Boudry, die zelf ook benadrukt dat het dus essentieel is dat de AI-ontwikkeling voldoende ‘gedomesticeerd’ blijft door de mens. Volgens de voorstanders van een ontwikkelingsstop getuigt deze houding van een onderschatting van de mogelijkheden waarmee AI vandaag al zelfbehoud aan het verwerven is. Een discussie die ongetwijfeld wordt vervolgd.
