Hét toonaangevende zakenplatform voor Vlaanderen
“Een procesbewaker die alle partijen helpt om zelf tot een overeenkomst te komen”
Als de uitspraak “Wat je zelf doet, doe je meestal beter” klopt, zou je dan ook de bedrijfsoverdracht of verkoop van je familiebedrijf beter zelf organiseren, of toch niet? Expert Filip De Clercq laat er in dit artikel zijn licht over schijnen.
Het is normaal dat familiale ondernemers worstelen met hun familiale overdracht of verkoop van hun familiebedrijf aan een derde. Overdragen of verkopen gaat over een complexe mix van emoties en techniciteit: loslaten, de eindigheid als mens aanvaarden en de controle van het eigen bedrijf uit handen geven. En vooral, iedereen heeft er een mening over.
Je kan kamers vullen met boeken en adviezen over hoe je een familiebedrijf moet overdragen of verkopen. Elke adviseur of dienstverlener die regelmatig betrokken is bij overdracht of verkoop van familiebedrijven beschrijft vanuit zijn expertise of businessmodel de ideale weg van het overnametraject. Maar als bedrijfsleider en pater familias zie je op den duur door het bos de bomen niet meer.
Omdat elke familie en elk familiebedrijf uniek is, bestaat er geen standaardoplossing of formule. Bijkomend is het zo dat families en familiebedrijven levende systemen en organisaties zijn in een steeds sneller evoluerende markt. Daarbovenop zijn financiële, fiscale en juridische kaders permanent in evolutie. Hierdoor evolueren ook visies en strategieën voor overname aan een hoog tempo. Altijd wil de familiale ondernemer zowel de continuïteit van het bedrijf als de familiale vrede bewaren. Juist daarom gebeuren overdrachten of verkopen van familiebedrijven in een discreet kader. Geef je het discrete traject van je overdracht of verkoop aan derden volledig uit handen of doe je het zelf?
Als je kiest om de overdracht of verkoop van je familiebedrijf uit te besteden, is het belangrijk om je hoofddoel goed voor ogen te houden. De achtergrond, specialisatie en het businessmodel van de adviseur die je kiest, zal steeds één bepaald facet van je overdracht- of overnametraject accentueren. Een financieel geschoold persoon zal de nadruk leggen op de cijfers, een juridisch adviseur op de risico’s en het belang van gedetailleerde contracten, een fiscalist kijkt vooral naar de fiscaliteit en het erfrecht, een bankier naar zijn toekomstige rol en jouw vermogensplanning, terwijl een M&A advisor een fee-gedreven businessmodel heeft. Ook al is elke adviseur deskundig, integer en polyvalent, de keuze van het type adviseur bepaalt voor een deel het overnametraject.
Daarnaast is het ook van belang om te bepalen welke graad van autonomie je toestaat aan je begeleider. Je keuze is belangrijk. Om het met een beeld te zeggen: als je kiest voor een trekpaard, zal het moeilijk zijn om een springconcours te winnen en met een renpaard is het moeilijk om een dressuurwedstrijd te winnen. Je zal dus steeds de teugels moeten aanhalen en vieren op het juiste moment.
Sommige families en familiebedrijven kiezen ervoor om het traject zelf in handen te houden en zich te omringen met adviseurs via een comité of familieraad. Het lijkt een voor de hand liggende keuze: niemand kent de familie, het familiebedrijf of de markt waarin het opereert beter dan de familiale bedrijfsleider zelf.
Elk aspect van een overdracht of verkoop van het familiebedrijf voldoende uitspitten, vraagt tijd en energie. Als bedrijfsleider moet je die tijd kunnen vrijmaken en het juiste gewicht kunnen geven aan elk facet van een overdracht of verkoop. Dit kan werken, net zoals een doe-het-zelver zijn woning kan bouwen. Maar het vraagt tijd en inspanningen.
Soms kiezen familiale bedrijfsleiders voor een tussenweg. Ze verzamelen zelf adviezen en omringen zich met adviseurs. Zo vormen ze een team van deskundigen in overdracht of verkoop van hun familiebedrijf. Ze houden dan zelf de pen.
Dit kan perfect werken tot het moment dat sterke karakters als sommige adviseurs of familieleden verschillen van mening en deze meningsverschillen conflicten doen ontstaan binnen de familie en het familiebedrijf. Dan dreigt het traject vast te lopen.
Bemiddelaars in ondernemingszaken met ervaring in overdrachttrajecten kunnen hier een belangrijke toegevoegde waarde in bieden. Een bemiddelaar is geen adviseur maar een deskundige procesbewaker die ervoor zorgt dat alle partijen over alle kennis en elementen beschikken om zelf tot een overeenkomst te komen. De beslissing blijft bij de familie of, in geval van een verkoop, bij de partijen zelf.
De bemiddelaar werkt onder een volledige confidentialiteit en faciliteert het proces, zonder te sturen. Een beetje zoals een personal coach bij een sportuitdaging, hij zal erover waken dat je over alle nodige kennis en techniek beschikt om tot je doelstelling te komen en je helpen om ze te realiseren. Maar hij zal die (sportieve) prestatie niet leveren.
Filip De Clercq gaf als erkend bemiddelaar in Familiale zaken en Ondernemingszaken in oktober aan de Gandaius Academy een driedaags seminarie over “Bemiddelen in familiebedrijven bij bedrijfsoverdracht”.
